واما عشق...
《الصَّلاهُ نورٌ》نماز، روشنی است
《الصَّلاة مِعرَاجُ المُؤمِن》نماز، معراج مؤمن است
《عَلَمُ الایمَان الصَّلاة》علامت و نشانه ایمان نمازاست
《الصَّلاة نُورُ المُؤمِن》نماز نور مؤمن است
《الصَّلاة عِمَادُ دِینُکُم》نماز، پایه و ستون دین شماست
《عَلَمُ الاسلامِ الصَّلاة》نماز، پرچم اسلام است
《الصَّلاهُ رَأسُ الاسلامِ》نماز به منزله رأس اسلام است
《الصَّلاة مِفتَاحُ الجَّنَّه》نماز کلید بهشت است

نماز و زندگی ایرانی اسلامی

چه كارهایی باید انجام داد تا فرزندان از كوچكی به نماز و مسائل مذهبی علاقه‏ مند شوند؟

دانشمندان و پژوهشگران امر تربیت، بهترین و مؤثرترین راهكار وصول به هدف‏های مطلوب تربیتی، به خصوص در امر تربیت كودكان را پنج چیز می‏دانند .
أ) استفاده از روش الگویی یا آموزش رفتاری به جای گفتاری‏
ب) تقویت روحیه برترگرایی یا كمال طلبی‏
ج) تشویق و تمجید
د) استفاده از مكان‏های مقدس و شعایر مذهبی‏
ه) استفاده از طبیعت در بیدار سازی حس مذهبی‏...


روش الگویی
روش الگویی بهترین، مؤثرترین و طبیعی‏ ترین وسیله برای انتقال ارزش‏های اخلاقی و فرهنگی در خانواده است. باید به جای گفتار و پند و نصیحت، با رفتار و عمل خویش آموزش دهیم و جوّ خانه را چنان كنیم كه زندگی در آن فضای تربیتی به تربیت فرزندان كمك كند. چون فرزندان مانند درختانی هستند كه در آب و خاك خانه رشد می‏كنند و معمولاً متناسب با همان آب و خاك میوه می‏ دهند.
تقیّد والدین به نماز اول وقت، انجام عبادت در مكان مشخص و ثابتی در منزل، استفاده از سجّاده، پوشیدن لباس نظیف و معطر، باعث قداست و معنویت بیشتر عبادت و جذب و گرایش فرزندان به این فریضه الهی می ‏گردد.


معرفی الگوهای برتر و تقویت روحیه برترگرایی
یكی از ویژگی‏ های فطری و امیال درونی انسان “روحیه برترگرایی” و یا “كمال‏ طلبی و جمال گرایی” است. انسان به هر كاری، شغلی، علمی و مقصدی و حتی بازی علاقه داشته باشد به “برترین ‏ها و قهرمانان” آن گرایش و علاقه دارد. با استفاده از ادبیات كودكانه انسان هایی را كه “عبادت” و علاقه به نماز و فرهنگ آن، باعث جاودانگی آنان درتاریخ بشریت و محبوبیت آنها نزد خدا و انسان‏های شریف شده است. معرفی كنید.


تشویق
جهت خوشایندسازی دین و مفاهیم و رفتارهای دینی باید از ابزارهای مختلف تشویق كلامی و غیر كلامی به خصوص در انظار دیگران بهره جست.


استفاده از مكان‏های مقدس
بردن كودك به مساجد و مجالس جشن مذهبی و شنیدن صدای قرآن با صوت دلنشین، و دیدن اقامه نماز بزرگ ترها و مشاهده زمزمه ‏های عاشقانه انسان‏ها در تلطیف روح كودكان مؤثر است.


استفاده از طبیعت در بیداری حس مذهبی كودك
طبیعت سرشار از زیبایی ‏ها و پاكی‏ها است. هر قدر افراد، از جامعه آلوده فاصله بگیرند و به همان نسبت به مشاهده دشت و بیابان و دامن طبیعت نزدیك شوند، به صفا و پاكی فطرت نزدیك می‏شوند. آنان با نگاه كردن به ستارگان و ماه و مهتاب و كوه ‏ها و صخره ‏ها و آبشارها و جویبارها و حیوانات زیبا همانند پرندگان و ماهیان دریا، ضمن دیدن و آشنا شدن با نشانه ‏ها و نعمت ‏های الهی، و پیدا كردن نشاط و سرور روحی و دست یافتن به لذت‏ های طبیعی، از غفلت‏ ها و آلودگی هایی كه جامعه امروزی برای كودكان و نوجوانان و جوانان فراهم كرده است، دور می ‏مانند، در نتیجه فطرت خدا جویی آنان در مسیر طبیعی رشد پیدا می‏كند و با یك تلنگر و اشاره می‏توان آنان را به نماز و عبادت و تسبیح موجودات جهان براساس “یسبح للّه ما فی السموات و الارض” آشنا و مأنوس كرد.


بازنگری در برخی مؤلفه ‏های ذكر شده‏
والدین زیادی گله ‏های خود را از فرزندان‏شان این گونه بیان می‏كنند: كودكان ما قبل از این كه به سن بلوغ برسند، در انجام فرائض دینی از ما پیشی می‏ گیرند، ولی وقتی به سن تكلیف می‏ رسند، در انجام فرائض دینی دچار سستی شده و در مواردی از انجام آن خودداری می‏كنند. وقتی بزرگترها از آنان می‏پرسند كه آیا نماز خود را خوانده‏اید، متوسل به دروغ شده، می‏گویند خوانده‏ ایم.

برخی بر این عقیده ‏اند كه اگر كودكان، پدران و مادران خود را الگو قرار بدهند و بزرگ‏ترها همه در انجام وظایف دینی اهتمام و مراقبت كافی داشته باشند، خود به خود كودكان از آنان تبعیت خواهند كرد.

اما باید اعتراف كرد در خانواده‏ هایی كه پدران و مادران با اهتمام و دقت، در اول وقت به نماز می‏پردازند نیز این مشكل وجود دارد.

بررسی ‏ها نشان می‏دهد كه در چنین مواردی مقصر اصلی والدین و خانواده ‏اند، زیرا آن چه را به فرزندان خویش آموخته ‏اند، شكل ظاهری نماز خواندن بوده است.

بدیهی است در دوره كودكی، اساس یادگیری كودكان بر پایه تقلید است.

 

كودكان در دوران كودكی، حركات پدران و مادران خود را تقلید می‏ كنند و انجام می‏ دهند و والدین گمان می‏ كنند آن‏ها با علاقه و عشق به خواندن نماز می‏پردازند. البته ممكن است با عشق و علاقه عبادت كنند اما عشقی احساسی، عاطفی و بر پایه تقلید، نه مبتنی بر معرفت و آگاهی. طبیعی است وقتی كودك دوره تقلید را پشت سر می‏گذارد و در سنین بلوغ به تفكر و اندیشه می‏ پردازد، همه اموری را كه قبلاً براساس تقلید انجام داده، یكی پس از دیگری رها می‏ سازد.

پدر و مادر ناگهان احساس می‏كنند كه كودك نماز خوان دیروز، امروز از تمام خواندن خودداری می‏كند. علت آن است كه پدران و مادران به جای بیدار ساختن حس دینی و مذهبی در كودكان، به عمل تقلیدی فرزندان خود دلشاد گشته و باور كرده بودند وظیفه خود را انجام داده ‏اند.
بدیهی است اگر فریضه نماز در دوره كودكی براساس “بیداری حسی دینی” انجام شده باشد، كودك هرگز خواندن آن را ترك نمی‏كند.

بنابراین اگر چه روش‏ های الگویی و تقلیدی و تشویقی در بُرهه ‏ای از زمان مفید و مؤثر است، اما همیشه كارساز نیست، بلكه باید در عرض یا طول آن‏ها (به تناسب استعدادهای متفاوت بچه‏ ها) و از راه بیان حكمت‏ ها و هدف‏های آفرینش و عبادت ‏ها با رعایت ادبیات كودكانه، حس دینی و مذهبی آنان را بیدار و آگاه ساخت.




طبقه بندی: نماز و زندگی ایرانی اسلامی،

تاریخ : پنجشنبه 5 اسفند 1395 | 07:38 ق.ظ | نویسنده : مجید اخوی مهربانی | نظرات